ปฏิบัติการสร้างฝันให้เป็นจริง (Project of Hope) หัวใจของสภาประชาชน : สนามพลังความเป็นมนุษย์

สภาประชาชนเป็นนวัตกรรมของสังคมมนุษย์ เพื่อเรียนรู้การดำรงอยู่ร่วมกันอย่างมีความหมาย สร้างสรรค์ และเกื้อกูลร่วมทุกข์และสุขกัน

ในเวลานี้ หลายคนงุนงง สับสน คิดนึกไปต่าง ๆ ว่า “สภาประชาชน” “สมัชชาประชาชน” ว่าเป็นอย่างไร ทำอย่างไร … ก่อนที่ความสงสัยจะพาเราเตลิดไปไกล ขอลองดึงความคิดมาที่คำถามพื้นฐานว่า สภาคืออะไร ความเป็นสภาหมายถึงสิ่งใด อะไรคือผลผลิตหรือดอกผลของสภา

ในฐานะนักบันทึกความรู้ทั้งภาคทฤษฏี และภาคปฏิบัติในเวทีฝึกอบรม และถอดบทเรียน ข้าพเจ้านึกถึงครั้งที่ร่วมสังเกตการประชุมเชิงปฏิบัติการ เพื่อการพัฒนากลไกสมัชชาสุขภาพ ที่จังหวัดพิษณุโลก คราวนั้น วิทยากร คือ อาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ โยนคำถามที่เราคิดว่า รู้เป็นอย่างดีแล้ว กลับมาให้เราถามตัวเอง สมัชชาคืออะไร

“การประชุมไม่ใช่กิจของสมัชชา แต่การประชุม คือ สมัชชา ซึ่งมาจากคำภาษาอังกฤษว่า Assembly หมายถึง การรวมตัว การประชุมกันของผู้คน” อาจารย์ชัยวัฒน์กล่าว

ไม่มีอารยธรรมใดเลย ที่ก่อกำเนิดขึ้นโดยปราศจาก “สภา” หรือ “สมัชชา” พื้นที่ที่ผู้คนมานั่งล้อมวง สนทนากันในเรื่องที่เกี่ยวโยงกับทุกคน ร่วมกันแก้ไขปัญหา วางกฏกติกา แบ่งหน้าที่และจัดสรรประโยชน์ทรัพยากรที่มีร่วมกัน ฯลฯ

แม้ในยุคทันสมัยอันซับซ้อนเช่นเวลานี้ ความเป็นสภาแบบที่มีมาแต่อดีตกาลก็ยังมีอยู่ และทวีความหมายและความสำคัญขึ้น เนื่องจากความท้าทายปัญหาต่าง ๆ เรียกร้องให้เราหันหน้ามาคุย และลงแรง ลงมือปฏิบัติแก้ปัญหาร่วมกัน เหตุการณ์ภัยพิบัติทางธรรมชาติเป็นตัวอย่างที่ย้ำบอกเราว่า วัฒนธรรมสภา และ “ลงแขก” เป็นธรรมชาติของสังคมมนุษย์

นักวิทยาศาสตร์กระบวนทัศน์ใหม่ชี้ว่า ธรรมชาติของมนุษย์ (และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม) คือ ความเห็นอกเห็นใจ การอยู่รวมกัน การช่วยเหลือดูแลกันและกัน และการโหวตในการทำสิ่งต่าง ๆ เพื่อประโยชน์ส่วนรวมด้วยกัน

ฉะนั้นแล้ว สภาประชาชนที่พูดถึงกันอยู่ในเวลานี้จึงไม่ใช่ข้อเรียกร้องทางการเมือง แต่เป็นความจำเป็นอย่างยิ่งยวดทางสังคม

สภาไม่ใช่อาคารสิ่งก่อสร้าง หรือกลุ่มคนที่มาอยู่รวมกัน แล้วแปะป้ายว่า “สภา” แต่ สภา คือ สนามพลังแห่งความสัมพันธ์และการสนทนาของคนที่มารวมตัวกัน ซึ่งดอกผลของการดำรงอยู่ร่วมกัน และการสนทนานั้น เป็น ปัญญาร่วม ความเจริญงอกงาม และความสุขสมบูรณ์ร่วมกัน

เราไม่ต้องแหงนมองเฉพาะสภาที่เป็นทางการ อย่างรัฐสภา แต่เราก่อร่างตั้งสภาประชาชนได้ในทุกเรื่อง ทุกประเด็น ทุกพื้นที่ ทุกเพศ ทุกวัย

ปัจจุบัน เรามีความเป็นสภาอย่างนี้อยู่แล้ว กระจายทั่วแผ่นดิน แต่ยังไม่พอ ทั้งในแง่ปริมาณและคุณภาพ โดยเฉพาะในแง่คุณภาพ สำหรับสภาภาคพลเมืองที่มีอยู่แล้ว เราจำเป็นต้องยกระดับคุณภาพ และความเชื่อมโยงระหว่างกัน เพื่อสร้างผลสะเทือนเชิงลึกและยั่งยืน

ที่สำคัญ การดำเนินการสภาประชาชน ไม่ว่าระดับใด จำต้องคำนึงถึงหัวใจของความเป็นสภา 2 เรื่องหลัก ๆ คือ การประชุมและสนทนาที่มีคุณภาพและความหมาย และการดำรงอยู่ร่วมกันเป็นทีม (collectivity) ซึ่งทั้งสองเรื่องนี้จะเกี่ยวพันกับเรื่องภาวะผู้นำในตน การฝึกฝนสภาวะจิต และการเปลี่ยนกระบวนทัศน์กันเลยทีเดียว

(ตอนต่อไปจะได้แลกเปลี่ยนเรื่อง การประชุมและสนทนาที่มีคุณภาพและความหมาย)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s